Studentenexcursie Certificeren
Datum: 21 november 2007
Locatie: Gaia, Wageningen/De Dorskamp, Wageningen
Sprekers:
Stefan Verhagen: coördinator FSC – Groepcertificering bij de Bosgroep Midden Nederland
Mark Vonk: voormalig auditor FSC – certificering bij Control Union
Op 21 november hield de KNBV een excursie over certificeren, de sprekers waren Stefan Verhagen, FSC – Groepcertificering bij Bosgroep Midden Nederland en Mark Vonk, voormalig auditor FSC – certificering bij Control Union.
Bosgroepen en Unie van Bosgroepen
De excursie begon met een Presentatie door Stefan Verhagen, in zijn presentatie werd uitgelegd wat de Bosgroepen en de Unie van Bosgroepen zijn en doen.
Boseigenaren/beheerders kunnen zich bij de bosgroep aansluiten, de Bosgroep werkt als een coöperatie. De Bosgroep staat eigenaren/beheerders bij in het beheer door middel van advies en/of het uitvoeren van beheermaatregelen, houtverkoop, aanvragen subsidies en voorlichting. Bijvoorbeeld adviseren over of uitvoeren van OBN – maatregelen.
In Nederland zijn er drie bosgroepen, Zuid – Nederland, Midden – Nederland en Noord – Oost – Nederland.
Iedere Bosgroep heeft meerdere regiobeheerders, de regiobeheerder is het vast aanspreekpunt voor de leden in een bepaalde regio.
De Unie van Bosgroepen is het overkoepelend orgaan van de drie Bosgroepen, de Unie van Bosgroepen is verantwoordelijk voor het contact met het Ministerie van LNV en andere wetgevende organisaties.
Certificeringssystemen
Wereldwijd bestaan er meerdere certificeringssystemen, in West – Europa is het FSC – keurmerk het meest bekend. In Noord – Amerika en Scandinavië is het PEFC – keurmerk het meest toegepast. Dit laatste keurmerk sluit het meest aan op de situatie in Noord – Amerika en Scandinavië.
Ieder land dat meedoet met FSC heeft een commissie, deze wordt een landentafel genoemd, die de eisen en regels voor certificering opstelt. Daarom is het mogelijk dat eisen per land verschillen. In Nederland is de maximale kapvlakte voor FSC bepaald door de regelgeving.
Fsc International heeft in Nederland Control Union Group als certificerende instantie geaccrediteerd. Een andere geaccrediteerd certificerende instantie is SGS.
Huidige situatie in Nederland
De totale oppervlakte van bossen in Nederland boven de 5 hectare bedraagtcirca 272.500 hectare. Daarvan is inmiddels meer dan de helft gecertificeerd. Certificering is voor kleinere boseigenaren erg duur, meestal zijn de kosten niet terug te verdienen.
Voor boseigenaren bestaat de mogelijkheid om zich te laten certificeren via de groepcertificering. Bij deze vorm van certificering is de Unie van Bosgroepen de certificaathouder. De criteria voor certificering zijn op groepsniveau, dit houdt in dat sommige eisen van FSCworden opgelegd voor het totale, cumulatieve bosbezit van alle deelnemers, in plaats van per individu. Leden van de groepcertificering ontvangen een deelcertificaat.
Boseigenaren met een relatief groot aandeel uitheems of ongemengdbos die zich daardoor normaliter niet individueel kunnen latencertificeren, kunnen zich wel certificeren via de groepcertificering,doordat andere eigenaren ruimschoots aan de eisen voor inheems en gemengdbos voldoen.
Doordat er in een groep gecertificeerd wordt, worden de administratieve lasten voor de eigenaar/beheerder minder en doordat de controles door de Unie van Bosgroepen gedaan worden, worden kosten bespaard.
De Unie van Bosgroepen wordt als certificaathouder ook gecontroleerd door de certificerende instantie, Control Union Group (CUG). Deze controle komt overeen met de controles van de groepsleden of individuele leden. Daarnaast doet Control Union Group steekproefsgewijs controles bij leden van de groepcertificering.
Voordelen van certificering:
- Door maatschappelijke bewustwording neemt de vraag naar FSC – hout toe en zal de komende jaren nog meer gaan toenemen. Hierdoor wordt het belang van certificering steeds meer ingezien in landen waar bossen nog niet gecertificeerd zijn.
- Door certificering van het bos, wordt naar het publiek gecommuniceerd dat het bos goed beheerd wordt. Hierdoor is communicatie met belanghebbenden makkelijker en is er bij het publiek eerder begrip voor ingrepen.
- Op de lange termijn zal FSC – gecertificeerd hout meer opleveren en beter te verkopen zijn dan niet – gecertificeerd hout.
- Efficiënter en doelmatiger beheer, één van de eisen voor certificering is het opstellen van een beheerplan en een werkplan. Hierdoor worden de samenstelling van het bos en de uit te voeren werkzaamheden voor de beheerder meer overzichtelijk.
Mogelijke nadelen van certificering:
- Stijging van de beheerkosten, voor deelname aan (groep)certificering wordt jaarlijks een contributie verlangd. De contributie is afhankelijk van de grootte vanhet bosbezit, en bestaat uit een basisbedrag, verhoogd met een toeslag perha. Naast de contributie worden er kosten gemaakt voor hetvoorbereidingstraject vooraf aan het toelatingsexamen.
- Meer administratie, om het certificaat te mogen behouden, moet een eigenaar/beheerder het beheer jaarlijks verantwoorden door middel van een jaarverslag. Hierin zijn de uitgevoerde beheermaatregelen en uitgevoerde houtoogst in vastgelegd.
- FSC verlangd in het kader van duurzaam bosbeheer dat eigenaren/beheerders bij werkzaamheden met een omzet van € 2500, – of meer werken met ErBo – erkende aannemers. ErBo – erkende aannemers zijn aannemers die werken volgens de erkenningsregeling bosaannemers. Dit houdt in dat er veilig, ecologisch verantwoord en milieuvriendelijk gewerkt wordt.
- Het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen is slechts beperkt toegestaan.
Verwachtingen:
- Verwacht wordt dat het verbruik van FSC – gecertificeerd rondhout zal toenemen.
- In Drenthe is het voor eigenaren alleen mogelijk om voor een bepaalde subsidie in aanmerking te komen als zij FSC – gecertificeerd zijn. De verwachting is dat het hebben vaneen FSC-certificaat voor het beheer van het bosbezit in de toekomst vakerals eis voor bepaalde subsidigroeeregelingen gesteld gaat worden.
Na de presentatie van Stefan Verhagen ging de excursie verder in het veld, op de Dorskamp.
In dit deel van de excursie werd een indruk gegeven van een veldaudit, hierbij nam Stefan Verhagen de rol van eigenaar op zich en Mark Vonk de rol van auditor op zich.
Hierbij werd in het beheerplan gekeken naar werkblokindeling en de oogstprognose, dit werd vergeleken met opstanden/vakken in de huidige situatie. Bij eventuele bijzonderheden heeft de eigenaar de mogelijkheid om deze te verklaren.
Naast veldaudits bestaan er ook audits op kantoor van eigenaren/beheerders of rentmeesters, kantooraudits volgen nadat er een bezoek aan het bos is gebracht.
De excursie gaf het verloop van een veldaudit weer
Verder zou er een beheerder aanwezig zijn, die expres niet gecertificeerd is, om zijn redenen hiervoor toe te lichten. Helaas kon hij niet aanwezig zijn.
Deze middag was erg leerzaam en heeft de deelnemers aan deze excursie een betere indruk gegeven over het hoe en wat van (groep)certificering in de praktijk.
Voor meer informatie:
Presentatie Stefan Verhagen: Boscertificering [pdf 3,3 Mb]
BOSCERTIFICERING
Zakelijk gezien is het natuurlijk een soort van “onderontwikkelde” economie waarin we met z’n allen ronddolen.
De koper aan het einde van de keten wordt gemotiveerd (soms zelfs wat “geschanteerd” a la bomen planten na een vliegreis) om een hogere prijs voor het eindproduct te betalen omdat er een overduidelijke garantie is dat het binnen de keten allemaal klopt en wel van A t/m Z.
Omdat de koper (Z) een meerprijs betaalt kunnen B t/m Y (nl. iedereen die commercieel bezig is met het product en er bij iedere bewerking een meerwaarde aan geeft) er op basis van hun certificering een hogere prijs voor bedingen.
MET UITZONDERING VAN …. de boseigenaar (A) die op zijn/haar miljoenenbezit jaarlijks exploitatieverliezen lijdt (ook heel ongebruikelijk om dat jaar-in-jaar-uit te willen) en dan ook nog eens investeert in certificering + jaarlijkse controle en administratie om vervolgens als primaire producent ….. er geen cent extra voor te ontvangen.
Dit is met “droge ogen” niet uit te leggen…….
ADVIES aan alle boseigenaren ; standaard op iedere factuur voor geleverd hout op stam een PM- post op te nemen met TOESLAG GECFERTIFICEERD BOSBEHEER.
Dat men vooral niet vergeet dat de primaire producent het niet weg te cijferen begin is van het totale “certificeringscircus”! Geen keten zonder eerste schakel !